SHEʼRIYATI BARCHA TURKIY MILLATLAR, JUMLADAN, OʻZBEKLARNING HAM MAʼNAVIY MULKIGA AYLANGAN MUTAFAKKIR - MAXTUMQULI FIROGʻIDIR

SHEʼRIYATI BARCHA TURKIY MILLATLAR, JUMLADAN, OʻZBEKLARNING HAM MAʼNAVIY MULKIGA AYLANGAN MUTAFAKKIR - MAXTUMQULI FIROGʻIDIR.
Turkman shoiri va mutafakkiri Maxtumquli Firogʻi 1724 yilda Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlogʻida tavallud topadi. 
Otasi Davlatmamat Ozodiy (1700—1760) ham shoir boʻlgan. U  boshlangʻich taʼlimni oilada oʻz otasidan olgan. Soʻng qishloq maktabida Niyozsolih mulla qoʻlida oʻqigan. Dastlab shoir  Xalach atrofining Qiziloyoq qishlogʻidagi Idrisbobo madrasasida, keyinchalik Buxoroning Koʻkaldosh, Xivaning Shergoziy madrasalarida tahsil olgan. Nizomiy, Firdavsiy, Fuzuliy, Navoiy singari mashhur shoirlar ijodidan bahramand boʻlgan. Zargarlik bilan shugʻullangan. Afgʻoniston, Eron, Hindiston, Ozarbayjon, Samarqand, Turkiston kabi bir kancha shaharlarga sayohat qilgan. 
U  bir qancha lirik sheʼrlar, lirikepik dostonlar, gʻazal va muhammaslar yozgan. Bizgacha uning lirik, falsafiy, pand nasihat harakteridagi 10 ming miyeradan ortiq sheʼrlari yetib kelgan. Uning  sheʼrlarida turkman xalqining hayoti, urf-odatlari, oʻz davrining muhim ijtimoiy siyosiy hodisalari, shoirning ichki kechinmalari teran ifoda etilgan. Masalan, „Boʻlmasa“, „Kelgay“, „Bilan“, „Naylayin“, „Yetmas“, „Bular“, „Ketdi zamona“ va boshqa asarlarni sanash mumkin. Asarlarida turkman urugʻlarini birlashishga chaqirgan. Ular oʻrtasidagi nizo janjallarni tugatishga uringan. 
Koʻp sheʼrlariga Qurʼoni Karim oyatlari, hadisi sharifning mazmun mohiyati singdirilgan. Shoir sheʼrlarida paygʻambarlar, Bahouddin Naqshband, Ahmad Yassaviy singari ulugʻ zotlar juda koʻp tilga olinadi. Shuningdek, Allohga munojot, Rasululloh (sav)ga murojaat ohanglari U  sheʼriyatining eng asosiy tamoyillaridan biridir. „Riyodan, yo Rab“, „Sochdi Muhammad“, „YO Rasul“ va boshqa she’rlari shular jumlasidandir.
Uning  uslubida xalq ogʻzaki ijodiga yaqinlik bor. U turkman xalqining maqol va matallarini, xalq tiliga xos ayrim unsurlarni adabiyotga olib kirishda katta xizmat qilgan. Shoirning purmaʼno misralari turkman millatining hikmatli soʻzlari, aforizmlar qatoridan oʻrin olgan. Maxtumqulining  ijodi Yevropa va rus sharqshunoslari, turkman va oʻzbek olimlari tomonidan tadqiq etilgan; qiyosiy oʻrganilgan. Xususan, Navoiy ijodining uning she’riyatigga taʼsiri va boshqa adabiy taʼsir masalalari tekshirilgan.
Shuningdek Maxtumqulining „Namasan“, „Ayrildim“, „Oshiq boʻlmisham“, „Ustodingdan ayrilma“, „Koʻring“ sheʼrlari Komiljon Otaniyozov, Bobomurod Hamdamov, Ortiq Otajonov tomonidan maromiga yetkazib kuylangan.
U  sheʼriyati barcha turkiy millatlar, jumladan, oʻzbeklarning ham maʼnaviy mulkiga aylangan. Bir necha marta sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan. Koʻplab sheʼrlari hofizlar tomonidan kuyga solib aytiladi. U  haqida kinofilm, spektakl va badiiy asarlar yaratilgan.


“Yoshlar bilan ishlash, ma’naviyat va ma’rifat boʻlimi” boshligʻi G.Maxamedova