Намоз  вақтларини аниқлашда замонавий усуллар

Намоз  вақтларини аниқлашда замонавий усуллар

Намоз вақтларининг бошланиш ва ниҳояси. Ибн Қудома айтадикарки: Мусулмонлар 5 вақт намоз маълум вақтлар билан белгиланганлигига ижмо қилдилар. Набавий ҳадиси шарифлар бу 5 вақтни баён қилди. Ана шу ҳадисларда Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилинган ҳадисни зикр қиламиз:

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ :وَقْتُ الظُّهْرِ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ، وَكَانَ ظِلُّ الرَّجُلِ كَطُولِهِ مَا لَمْ يَحْضُرِ الْعَصْرُ، وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ، وَوَقْتُ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَغِبِ الشَّفَقُ ، وَوَقْتُ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ الْأَوْسَطِ، وَوَقْتُ صَلَاةِ الصُّبْحِ مِنْ طُلُوعِ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعِ الشَّمْسُ، فَإِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ فَأَمْسِكْ عَنِ الصَّلَاةِ، فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ "

Расулуллоҳ сав айтадикарки: Пешиннинг вақти қуёш заволга кетгандан бошлаб, кишининг сояси озининг узулниги баробаригача болиб, аср вақти киргунчадир. Асрнинг вақти эса қуёш саргаймагуничадир. Шом намозининг вақти шафақ гойиб болмаган вақтдир. Хуфтон намозининг вақти кечанинг ярмигача. Бомдон намозингинг вақти эса фажр (тонг) отгандан қуёш чиқмаган вақтгачадир. Агар қуёш чиқадиган болса намоздан тийилгинки чунки қуёш шайтоннинг 2 шохи орасидан чиқади.

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الْأَنْصَارِيُّ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ جَاءَهُ الْعَصْرَ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى الْعَصْرَ حِينَ صَارَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ - أَوْ قَالَ : صَارَ ظِلُّهُ مِثْلَهُ - ثُمَّ جَاءَهُ الْمَغْرِبَ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى حِينَ وَجَبَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ جَاءَهُ الْعِشَاءَ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ فَصَلَّى حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ، ثُمَّ جَاءَهُ الْفَجْرَ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ - أَوْ قَالَ : حِينَ سَطَعَ الْفَجْرُ - ثُمَّ جَاءَهُ مِنَ الْغَدِ لِلظُّهْرِ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى الظُّهْرَ حِينَ صَارَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ، ثُمَّ جَاءَهُ لِلْعَصْرِ فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى الْعَصْرَ حِينَ صَارَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ، ثُمَّ جَاءَهُ لِلْمَغْرِبِ وَقْتًا وَاحِدًا لَمْ يَزُلْ عَنْهُ، ثُمَّ جَاءَ لِلْعِشَاءِ حِينَ ذَهَبَ نِصْفُ اللَّيْلِ - أَوْ قَالَ : ثُلُثُ اللَّيْلِ - فَصَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ جَاءَهُ لِلْفَجْرِ حِينَ أَسْفَرَ جِدًّا فَقَالَ : قُمْ فَصَلِّهْ، فَصَلَّى الْفَجْرَ، ثُمَّ قَالَ : مَا بَيْنَ هَذَيْنِ وَقْتٌ.

Шунингдек, Жобирнинг ҳадисида " Набий савга Жабройи ас келдилар ва айтдилар " Тур ва намозни оқи". Шунда Росулуллоҳ сав пешинни қуёш заволга кетган пайтда оқидилар. Сўнгра аср вақтида келдилар ва "Намозга тур" дедилар. Сўнгра асрни ҳар бир нарсанинг сояси озининг мислича болган вақтда оқидилар. Сўнг шом вақтида келдиларда "Намозни оқи дедилар. Кейин шомни қуёш ғойиб болгандан кейин оқидилар. Сўнгра фажрда келдиларда Намозни оқи дедилар. Сўнгра бомдод намозини тонг ёришган вақтда оқидилар. 

Сўнгра эртаси куни пешинда келдилар ва Намозни оқи дедилар. Кейин пешинни ҳар бир нарсанинг сояси озининг мислича болган вақтда оқидилар. Аср вақтида ҳар бир нарсанинг сояси озининг 2 мислича болган вақтда келдилар. Сўнгра шомда бир вақтда келдилар. Хуфтонда кечанинг ярми ёки учдан бири отганда келдилар. Бас ( Расулуллоҳ сав) намоз оқидилар. Кейин тонг жудаям ёришиб кетганда келиб Намозни оқи дедилар. Бомдод намозини оқидилар. Сўнг ( Жабройил ас ) "Бу 2 вақт оралиги ( намоз ) вақтларидир" дедилар.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا، وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ، وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا، وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ، وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ، وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ، وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ، وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ، وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ، وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ

Абу Ҳурайра ра дан ривоят қилинади Набий сав айдиларки "Намознинг аввали ва охири бор. Пешиннинг аввалги вақти қуёш заволга кетган вақти. Охири эса аср вақти кирган вақтдир. Асрнинг аввалги вақти намоз вақти кирганда. Охири эса қуёш саргайган пайтдир. Шомнинг аввалги вақти қуёш ботган вақт, охири эса уфқ гойиб болган вақтдир. Хуфтоннинг аввалги вақти уфқ гойиб болган вақтдир охири эса кечанинг ярмидир. Бомдоднинг аввалги вақти тонг отгач охири эса қуёш чиқаётган вақтдир. Мана шу ҳадислардан ҳар бир намознинг бошланиш ва тугаш вақти бордир.

3-курс талабаси Муҳаммадалиева Муфассалбегим